expertise bodem en ondergrond

September 2016

INHOUD

  • THEMA SIKB JAARCONGRES
  • ACTUEEL
  • WIE WAT WAAR
  • NIET MISSEN
  • VRAAG VAN DE MAAND

SIKB JAARCONGRES: Bodem, water en archeologie op de schop

Het werk in archeologie, bodem en water verandert. Na de economische crisis, waarin de omvang van het werk verminderde, staan we nu aan het begin van grote veranderingen in de aard van het werk.

In 2020 heeft de Omgevingswet zijn intrede gedaan en staat ons werk in een bredere context: afwegingen over bodem, water en archeologie komen steeds meer tot stand vanuit multidisciplinaire afwegingen bij inrichting en beheer van de leefomgeving. Niet alleen multidisciplinair, maar ook digitaal: digitale informatie-uitwisseling en ruimtelijke analyse op grotere schaalniveaus en van verschillende soorten informatie spelen een cruciale rol. Dit vraagt om nieuwe onderzoeksstrategieën en om nieuwe manieren om vanuit bodem, water en archeologie kennis en informatie aan te dragen die keuzes in de leefomgeving faciliteren.

Onder de titel 'Bodem, water en archeologie op de schop' gaat het SIKB Jaarcongres 2016 in op deze veranderingen. Op 29 september wordt in de Reehorst hierover kennis gedeeld gedeeld. Plenair met bijdragen van Annemieke Nijhof, algemeen directeur Tauw Nederland, en Jos Bazelmans, senior adviseur Kennis bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed. In drie rondes met parallelsessies wordt het werk van de toekomst verder verkend voor bodem, water en archeologie. Lees meer.


ACTUEEL

Evaluatie wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen

Onlangs heeft een evaluatie plaatsgevonden van het op 1 juli 2013 in werking getreden Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen (WBBE). De evaluatie was gericht op de vraag of de regelgeving in de praktijk heeft bijgedragen aan de vooraf gestelde doelen.
De conclusies en aanbevelingen in het evaluatierapport worden in de tweede helft van 2016 besproken met de decentrale overheden en de brancheorganisatie. Er zal een gezamenlijke reactie worden voorbereid met voorstellen voor (waar nodig) aanpassing van de regelgeving en/of de uitvoeringspraktijk. Het evaluatierapport zal tezamen met deze reactie naar de Tweede Kamer worden gezonden. Lees meer.

Regeling bodemkwaliteit gewijzigd

De regeling bodemkwaliteit is per 24 augustus jl. op een aantal onderdelen gewijzigd. De belangrijkste aanpassing is de actualisatie van bijlage C met verwijzing naar de meest recente versies van normdocumenten.
De belangrijkste aanpassing is de actualisatie van bijlage C met verwijzing naar de meest recente versies van normdocumenten. Hierin zit ook de invoering van essentiële eisen voor enkele normdocumenten en actualisaties die samenhangen met de Europese verordening bouwproducten. Onderdeel van de wijziging is ook de verwijzing naar de meest recente versies van NEN 5707 en NEN 5897 voor het uitvoeren van asbestonderzoek. Lees meer.

SIKB voert drie project kennis- en innovatieontwikkeling uit

Rijkswaterstaat honoreert drie door SIKB ingediende voorstellen voor onderzoeksprojecten in het kader van de Kennis- en Innovatieontwikkeling van het Convenant Bodem en Ondergrond. SIKB zal in drie consortia na definitieve toewijzing van de middelen dit najaar onderzoeksprojecten starten naar: (1) het concretiseren van de ambities van de Omgevingswet met betrekking tot bodem door het bodemonderzoek van de toekomst uit te werken, (2) het borgen van de kwaliteit van sleufloze technieken voor het leggen van kabels en leidingen en (3) een herijking van het preventieve bodembeleid voor ondergrondse tanks. Lees meer.

Vernieuwde WKO-tool

Rijkswaterstaat heeft een nieuwe versie van de WKO Tool Nederland geïntroduceerd. Deze digitale tool geeft op eenvoudige wijze inzicht in de mogelijkheden om de bodem te gebruiken als energiebron middels Warmte/Koudeopslag (WKO).
Bodemenergie is een veelgebruikte vorm van energie. De overheid stimuleert het gebruik van bodemenergie. De doorontwikkeling van deze tool past in het voornemen om te komen tot een energietransitie, het halen van klimaatdoelstellingen én om de bodem verstandig en op duurzame wijze te gebruiken. Lees meer.

Meldt u nu aan voor de praktijkgemeenschap 'ruimte voor ondergrond 2016-2017'

Bent u werkzaam voor ondergrond en/of ruimte in of rond de gemeente? Heeft u in uw werkpraktijk ook behoefte aan vernieuwing? Aan nieuwe impulsen, nieuwe kansen en nieuwe samenwerkingsvormen? Doe dan met de praktijkgemeenschap ‘Ruimte voor ondergrond 2016-2017’. Het Uitvoeringsprogramma van het Convenant bodem en ondergrond biedt mogelijkheden voor een praktijkgemeenschap, die een slimme samenwerking tussen ondergrond en ruimte stimuleert én anticipeert op de Omgevingswet. Lees meer.

Hoe de aarde de laatste 30 jaar is veranderd

De wereld heeft er 115.000 km2 water en 173.000 km2 land bijgekregen gedurende de afgelopen 30 jaar. Deltares heeft een open tool ontwikkeld voor het analyseren van satellietgegevens en het visualiseren van veranderingen in land en water over de hele wereld. De resultaten zijn gepubliceerd in het blad Nature Climate Change. Lees meer.

Zandhonger West-Afrikaanse kust

In opdracht van de Wereldbank voert Deltares een studie uit naar de zandhonger aan West Afrikaanse kust (Ivoorkust, Ghana, Togo en Benin). Door menselijk ingrijpen in het natuurlijk systeem en de gevolgen van klimaatverandering ontstaat steeds meer erosie, met overstromingen als gevolg. Lees meer.

Nieuwe website SIKB

SIKB heeft sinds 5 september een nieuwe website. Deze site biedt een helder overzicht van de kennis die SIKB met haar partners ontwikkelt over bodem, water en archeologie. De nieuwe site leidt adequaat naar de relevante kwaliteitsrichtlijnen en datastandaarden, en snel informeert over lopende onderzoeken, actuele ontwikkelingen, interessante bijeenkomsten en belangwekkende publicaties. De nieuwe SIKB website geeft tot slot veel nadrukkelijker dan voorheen inzicht in de betekenis die het vakgebied van bodem, water en archeologie heeft voor de ondergrond van Nederland. Kijk hier.

Praktijkondersteuning samen aan de slag met de omgevingswet

Een groot aantal overheden, bedrijven en inwoners heeft de handschoen opgepakt en vindt het belangrijk om ervaring op te doen met de Omgevingswet. Vanaf 16 augustus 2016 stelt het programma ‘Aan de slag met de Omgevingswet’ kennis en budget beschikbaar, via praktijkondersteuning 'Samen aan de slag', om deze praktijkinitiatieven te ondersteunen. Lees meer.

BRL9335 wordt gemoderniseerd

De BRL 9335 ‘Grond’ is toe aan modernisering. Zowel de markt als de toezichthoudende overheid hebben behoefte aan een actualisering van deze kwaliteitsregeling. In de loop der jaren zijn telkens kleinere en grotere wijzigingen in de BRL doorgevoerd en is de BRL ruimte gaan bieden aan uiteenlopende interpretaties. BRL 9335 en met name protocol 9335-1 is gericht op het voortbrengingsproces van partijen herbruikbare grond en baggerspecie door grondbanken.
Marktpartijen geven aan dat de verouderde BRL door de interpretatieruimte minder in staat is voldoende vertrouwen in de kwaliteit van de geleverde grond uit te stralen, daar waar de marktpartijen dit vertrouwen dat hun klanten in het 'grondbewijs' mogen hebben van grote waarde achten. 'Je kunt namelijk aan de buitenkant niet zien of de grond wel of niet is verontreinigd, dat vraagt vertrouwen in de kwalitatief goede werkwijze van de producent', aldus Michiel Gadella van RWS/Bodem+. Bovendien blijkt dat de Inspectie voor de Leefomgeving meer dan voorheen naar de letterlijke tekst van een gebruikte BRL kijkt, en minder naar 'de geest'. Interpretatieruimte levert dan veel onbedoelde ruis op tussen partijen. Dit is aanleiding om de BRL opnieuw en 'stevig', in de woorden van Michiel Gadella, in de markt te zetten. Het Centraal College van Deskundigen Bodembeheer van SIKB (CCvD) heeft het ontwerp van de herziene BRL 9335 ’Grond’ vrijgegeven voor een openbare reactieronde. Lees meer.

In 2015 bijna 2,5 miljoen ton grond gereinigd

In 2015 werd bijna 2,5 miljoen ton grond gereinigd. Ten opzichte van 2014 was dit een kleine afname. De afname betrof vooral de nat/extractief en biologisch gereinigde grond. De verwerking van teerhoudend asfalt, AEC-bodemas en zeefzand groeide wel iets. Lees meer.

Handhaving door ILT wijzigt met essentiële eisen

Een van de meest in het oog springende wijzigingen in de gewijzigde versie Rbk is wel het opnemen van de 'Essentiële eisen voor ILT-toezicht'. Dit document bevat een selectie van eisen uit bestaande kwaliteitsschema’s (BRL-en, AS-sen en protocollen) die de basis vormen voor ILT-toezicht bij bodemwerkzaamheden.
De geselecteerde essentiële eisen bepalen de reikwijdte van het toezicht door de ILT op de naleving van de kwaliteitsschema’s door de onder toezicht van ILT gestelden. Dit is anders dan voorheen, toen de ILT haar toezicht moest richten op alle eisen in een BRL, AS of protocol.
Het document 'Essentiële eisen voor ILT-toezicht' is beperkt tot zeven wettelijk verplichte kwaliteitsschema's: AS / BRL SIKB 1000 Monsterneming bij Partijkeuringen, AS / BRL SIKB 2000 Milieu-hygiënisch veldwerk, BRL SIKB 6000 Milieukundige begeleiding, BRL SIKB 7500 Bewerken van grond en baggerspecie en de BRL 9335 Grond, inclusief de daarbij behorende protocollen en wijzigingsbladen. Lees meer.


WIE WAT WAAR

29 sept:SIKB jaarcongres: Bodem, water en archeologie op de schop - bent u klaar voor de toekomst? (Ede). Lees meer.
29 sept:Bijeenkomst CoP Ecosysteemdiensten/Natuurlijk Kapitaal (Utrecht). Lees meer.
11 okt:Bijeenkomst Platform Bodembeheer 'Gebiedsgericht samenwerken aan grondwater' (Vught). Lees meer.
20 okt:Baggernetdag 'Van baggerspecie naar naar vogelparadijs ... De Marker Wadden' (Lelystad). Lees meer.
29 novt:Symposium Bodem Breed (Utrecht). Lees meer.

NIET MISSEN

11 oktober: bijeenkomst Platform Bodembeheer 'Gebiedsgericht samenwerken aan grondwater'
In Nederland zijn veel goede initiatieven genomen tot gebiedsgericht grondwaterbeheer. Maar wordt er in de regio ook samengewerkt als het gaat om gebiedsgericht grondwaterbeheer?

Tijdens de bijeenkomst van het Platform Bodembeheer van dinsdagmiddag 11 oktober a.s. in Vught, gaan we met elkaar die vraag beantwoorden en we gaan op zoek naar de mogelijkheden om het nog beter te doen. Welke mogelijkheden biedt de Omgevingswet? Hoe passen de nieuwe inzichten in bodemkwaliteit daarin, die we tijdens de Platform Bodembeheer bijeenkomst voor de zomer met elkaar hebben besproken? Wat willen, moeten, mogen en kunnen we? En wie zijn aantrekkelijke (en spannende) samenwerkingspartners op weg naar gebiedsgericht grondwater 2.0, naar de toekomstige Omgevingsvisie?
Het grondwatercollectief heeft vlak voor de zomer een openingsbod gedaan als start van een dialoog over grondwater. In de bijeenkomst van het Platform Bodembeheer worden de drie dialooglijnen van het openingsbod aan de kaak gesteld. Kijk hier voor het programma. U kunt zich hier aanmelden. Deelname is gratis.

20 oktober: Baggernetdag 'Van baggerspecie naar naar vogelparadijs ... De Marker Wadden'
Met baggerspecie kun je vele kanten op. De Marker Wadden die momenteel worden aangelegd zijn daarvan een goed voorbeeld. Onder meer Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat maken deel uit van de projectgroep voor de aanleg van eilanden van zand, klei en slib in het Markermeer, de Marker Wadden. Het belangrijkste doel van het project is natuurherstel in het Markermeer. Met de Marker Wadden, die momenteel door Boskalis worden aangelegd, wordt een groot en belangrijk natuurgebied in het hart van Nederland gecreëerd. Tegelijkertijd wordt het Markermeer aantrekkelijker voor bijvoorbeeld natuurliefhebbers en watersporters.

Dat klinkt allemaal goed, maar hoe werkt het in de praktijk? Hoe is het ontwerp tot stand gekomen en hoe worden de eilanden nu aangelegd? Welke kennis doen we op met dit project? Hoe zien de Marker Wadden er nu en straks uit?
Het Platform Baggernet en Rijkswaterstaat nodigen u uit om op 20 oktober 2016 in Lelystad te worden bijgepraat en mee te praten over de Marker Wadden en het - ijs en weder dienende - met eigen ogen te zien!

Het programma en nadere informatie volgen snel. U kunt zich hier aanmelden voor deze Baggernetdag. Deelname is gratis.


VRAAG VAN DE MAAND

Vraag: Welke versies van de NEN-normen voor asbestonderzoek (NEN 5707 en NEN 5897) moeten momenteel gebruikt worden?

Antwoord: Sinds aanpassing van de regelgeving per 24 augustus 2016 mogen de nieuwe versies van de in 2015 vastgestelde NEN normen formeel ook gebruikt worden. Ook verwijst de regelgeving naar in 2016 door NEN vastgestelde correctiebladen. Het betreft NEN 5707:2015/C1:2016 nl: Bodem - Inspectie en monsterneming van asbest in bodem en partijen grond en NEN 5897:2015/C1:2016 nl: Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat.

Dit is geregeld via een wijziging van de Regeling bodemkwaliteit en enkele andere regelingen waaronder de Regeling uniforme saneringen. In deze wijziging van de regeling is tevens een overgangstermijn opgenomen waardoor het tot 1 september 2017 nog is toegestaan de oude versies van de normdocumenten (NEN 5707: 2003 en NEN 5897: 2005) te gebruiken. Dit betekent dat in de periode van 24 augustus 2016 tot 1 september 2017 is toegestaan om zowel de oude als nieuwe versies van de NEN documenten te gebruiken.

Daarnaast heeft SIKB diverse normdocumenten zoals protocol 1001 en protocol 2018 via wijzigingsbladen aangepast. Samen met de door NEN vastgestelde correctiebladen is de aanpak voor asbestonderzoek in de NEN- en SIKB-documenten hiermee met elkaar in overeenstemming gebracht.

De Circulaire bodemsanering 2013 is niet aangepast en verwijst nog naar de oude versies van de NEN documenten. De achtergrond hiervan is dat het niet mogelijk was om met een wijziging van de Regeling tevens de Circulaire bodemsanering aan te passen. Dit betekent niet dat de nieuwe versies van de NEN documenten niet gebruikt mogen worden bij asbestonderzoek dat in dit kader (vaststellen ernst en spoed) wordt uitgevoerd. De circulaire is immers een richtlijn, waar gemotiveerd van mag worden afgeweken. Kijk hier voor meer vragen en antwoorden over Asbest in bodem.

Als u liever geen e-mail meer wilt ontvangen, klik hier.